Skierbieszów

Start

Skierbieszów

Wpisany przez Administrator

Sobota, 30 Sierpień 2008 10:46

1. Położenie

Podstawowe informacje i położenie geograficzne : wieś w powiecie Zamość, siedziba gminy, województwo lubelskie.

2. Historia

Król Władysław Jagiełło w 1426 roku nadał biskupowi chełmskiemu Janowi z Opatowca Zborowskiemu, zwanemu Biskupcem, wieś Skierbieszów. W tym samym roku biskup Jan fundował tu kościół p.w. Opieki Bożej i Wniebowzięcia NMP, a w roku 1436 erygował w Skierbieszowie i uposażył parafię. W 1436 roku za pozwoleniem króla Kazimierza Jagiellończyka osada Skierbieszów otrzymała prawa miejskie. Skierbieszów został rezydencją biskupów chełmskich, drugą po Kumowie. Zamek na wzgórzu otoczonym bagnami, na wschód od miasta, na miejscu zwanym dziś "Zamczysko", zbudował prawdopodobnie biskup chełmski Jerzy Zamoyski. Zamek ten uległ zniszczeniu podczas jednego z częstych napadów nieprzyjacielskich, mogło to stać się w 1659 roku i nie został już odbudowany. Biskupi natomiast wznieśli w innym już miejscu, na północ od miasta, za rzeką Wolicą okazały dwór, który przetrwał do I wojny światowej. Po 1783 roku, za rządów austriackich, dobra biskupie zostały skonfiskowane i sprzedane hr. Józefowi Ostrorogowi. Po Ostrorogach przeszły do Dunin-Borkowskich i za nich w 1822 roku Skierbieszów utracił prawa miejskie. Z kolei właścicielem Skierbieszowa byli Mościccy, Borzuchowscy, Wydżgowie, ostatnią właścicielką Skierbieszowa była Maria z Wydżgów Niklewiczowa autorka wielu powieści m.in. legend o Skierbieszowie. W miejsce zniszczonego w 1915 roku dawnego pałacu biskupiego Wydżgowie wznieśli okazały dwór murowany, rozebrany po 1950 roku. Istniejący do dziś kościół murowany wystawił około 1610 roku biskup chełmski Jerzy Zamojski, gruntownie remontowali go Ostrorogowie w 1802 roku, ponownie był remontowany w 1939 roku. Po wysiedleniu ludności Skierbieszowa w 1942 roku Niemcy urządzili w kościele magazyn zbożowy. W Skierbieszowie istniał również drugi kościół p.w. św. Ducha przy szpitalu. Wzmiankowany jest już w 1591 roku. Po zniszczeniu w 1719 roku biskup K.J. Szembek zbudował nowy, rozebrany w 1773 roku. W 1817 roku w pałacu hr. J. Ostroroga była kaplica prywatna. Do odzyskania niepodległości istniała w Skierbieszowie cerkiew, notowana już w 1564 roku. Żydzi po raz pierwszy są wzmiankowani w 1548 roku. W przeciwieństwie do innych miasteczek Zamojszczyzny stanowili oni znikomy odsetek mieszkańców i nie odgrywali znaczniejszej roli w życiu miasteczka. Nie wiadomo jaką zabudowę miał Skierbieszów jako miasteczko. Najstarsze znane domy pochodziły z końca XIX wieku. Istniejący do niedawna budynek urzędu gminnego miał wygląd typowy dla tego rodzaju obiektów urzędowych wznoszonych przez władze rosyjskie w końcu XIX wieku. Skierbieszów powstał przy gościńcu z Grabowca do Krasnegostawu wzdłuż drogi biegnącej równolegle do rzeki Wolicy jako wieś ulicówka, z kościołem usytuowanym na jej wschodnim krańcu. Po lokalizacji miasta wytyczono przy kościele kwadratowy rynek, z którego zachodnich naroży wybiegały dwie ulice oraz jedna ulica z naroża południowo-wschodniego. Z czasem miasteczko rozwinęło się w stronę zachodnią, tylko tam był bowiem teren nadający się do zabudowy. Nieco później powstał zamek biskupi na wzgórzu za miasteczkiem, otoczony wokół bagnami. Po zniszczeniu zamku biskupi wznieśli rezydencję na północ od miasta, za Wolicą, łącząc ją z miastem nową drogą i mostem na rzece. Układ taki przetrwał do okresu międzywojennego, później został częściowo zatarty bezplanową zabudową rynku. Z obydwu stron założenia dworskiego powstały dwie wsie: od zachodu Zawoda, od wschodu Sady, tworząc wraz z miastem swoistego rodzaju ośrodek urbanistyczny.. Herbem miasta jest "Ostoja", herb wyobrażany na pieczęciach z XVI i XVII wieku, pochodzenie herbu nie jest znane. Z zabytków zachował się tylko kościół parafialny. Warto zwrócić uwagę na nie w pełni zbadane dotąd "Zamczysko".

3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje

- Kościół murowany p.w. Wniebowzięcia NMP I św. Dominika z kamienia, jednonawowy, renesansowy. W okresie późniejszym dobudowano przypory dla zabezpieczenia murów. Przy prezbiterium zakrystia, na frontonie wieża z kruchtą w przyziemiu. Wnętrze wyposażone w 5 drewnianych ołtarzy. W barokowym ołtarzu głównym obraz Matki Bożej. Ołtarze boczne po prawej stronie: św. Walentego i św. Anny, zaś po lewej : Przemienienia Pańskiego i Pana Jezusa Ukrzyżowanego. W nawie stoją drewniane ławki i konfesjonały, bez określonego stylu. Na chórze muzycznym znajdują się organy 10-głosowe, wykonane przez Antoniego Szydłowskiego z Wrocławia Prospekt organów i prospektowe piszczałki z 2 poł. w. XVIII. Aparat brzmieniowy z r. 1860 (Stanisława Romańskiego z Lublina).

- Pozostałości parku dworskiego

- Wzgórze Zamczysko nad Wolicą

- Skierbieszowski Park Krajobrazowy

- Jarmark "Kiliana" - już od ponad 100 lat odbywa się w Skierbieszowie jarmark, który nosi nazwę "Kilian". Nie wiemy, jakich lat sięgają jego początki. Według relacji najstarszych mieszkańców Skierbieszowa i gminy - jarmark "Kilian" był zawsze. Zawsze, to znaczy, co roku w dniu 8 lipca. Jarmark nosi nazwę, "Kilian", a Kilian to był irlandzki kaznodzieja, który prowadził chrystianizację kraju Franków /dzisiejsza Bawaria/ i tam zginął śmiercią tragiczną, ścięty z rozkazu arcyksiężnej Gejlany, dlatego, że sprzeciwił się małżeństwu księcia germańskiego Gosberta, który był w nieprawym związku właśnie z Gejlaną. Ta z zemsty, w czasie nieobecności chwilowej Gosberta, podstępnie kazała zamordować św. Kiliana oraz dwóch jego towarzyszy - św. Kolmana i św. Totnana. Do chwały ołtarzy zaliczył św. Kiliana św. Bonifacy, biskup, kiedy to nakazał ciało Męczennika przenieść na ołtarz do czci publicznej w 752 roku. Ciało jego spoczywa w Wurzburgu. Św. Kilian jest patronem tego miasta. Od roku 1926 Wurzburg urządza w każdą rocznicę śmierci św. Kiliana widowiska religijne o nim na wolnym powietrzu, przez osiem dni. Św. Kilianowi wystawiono wiele kościołów, tak w Niemczech, jak też w Ameryce Północnej. I teraz pytanie : Skąd św. Kilian w Skierbieszowie, jako patron właśnie jarmarku? Nie mamy na to jednoznacznej odpowiedzi. Możemy tylko snuć domysły, biorąc pod uwagę niektóre fakty z historii naszej miejscowości. Skierbieszów był kiedyś miastem /prawa miejskie utracił w 1822 roku/, według przekazów historycznych miał trzy kościoły. Być może jeden z tych kościołów był pod wezwaniem św. Kiliana i był odpust w dniu jego patrona. Może właśnie jarmark to pozostałość po odpuście ? A może niemieccy osadnicy przywieźli tu swojego patrona i nazwali jego imieniem jarmark ? To są tylko nasze domysły. Jarmark "Kilian" jest co roku w Skierbieszowie, trwa obecnie trzy dni i nic nie wskazuje na to, aby miał kiedyś przeminąć. W tym roku zapraszamy wszystkich dniach 6-7-8 lipca. Dzień 8 lipca był dla Skierbieszowa wielkim świętem. W tym dniu nikt w Skierbieszowie ani w całej gminie nie pracował, chociaż nie było to święto państwowe czy kościelne. W tym dniu odbywał się jednodniowy jarmark przedżniwny, na który zjeżdżali się handlarze z całej wschodniej połowy dawnego województwa lubelskiego. Tradycja kiliańska wiązała się nie tylko z handlem. Od wieków Kilian był także dniem załatwiania osobistych porachunków, ale to były dawne czasy. Obecnie jarmark "Kilian" to trzy dni zabawy, odpoczynku, degustacji różnych gatunków piwa oraz zakupów. W dniach 6-7-8 lipca mieszkańcy Gminy Skierbieszów kultywują starą tradycję "Kiliana".