Szczebrzeszyn
1. Położenie
Podstawowe informacje i położenie geograficzne : miasto, siedziba gminy w powiecie Zamość, województwo lubelskie.
2. Historia
| Historia powstania Szczebrzeszyna sięga jeszcze okresu „Grodów Czerwieńskich” (XI w). Był wówczas ważnym grodem na terenie Księstwa Halicko - Włodzimierskiego, strzegącym traktu handlowego z Krakowa do Kijowa. Pierwsza zachowana wzmianka o Szczebrzeszynie pochodzi z 1352 r. z dokumentu Kazimierza Wielkiego (wydanego w obozie), w którym mówi się o Szczebrzeszynie jako „mieście”. W roku 1366 przy podziale Wołynia jest wspomniane, że wraz z innymi miastami również Szczebrzeszyn został włączony do Polski. Z kolei Król Ludwik Węgierski w swoim liście z 20 października 1372 r. oznajmia, że Szczebrzeszyn oddaje pod zarząd Władysława ks. Opolskiego. Pięć lat później, czyli w roku 1377, po wyprawie na Ruś miasto otrzymuje Dymitr z Goraja. Dymitr funduje kościół i zakłada parafię w Szczebrzeszynie, która obejmuje cały ówczesny powiat szczebrzeski. W 1471 r. Szczebrzeszyn przechodzi we władanie rodziny Tarnowskich. W mieście następuje wówczas szybki rozwój rzemiosła i handlu. Następnie w 1510 r. Szczebrzeszyn przejmują Kmitowie herbu Szreniawa, a od 1554 r. staje się własnością Górków - dziedziców Kórnika. Andrzej Górka będąc kalwinem, zakłada w Szczebrzeszynie zbór, zamieniając na ten cel kościół parafialny, a także otwiera szkołę luterską. Po śmierci Stanisława Górki 19 VI 1593 r. miasto przypadło braciom Czarnkowskim. Jednak bracia zrzekają się dóbr szczebrzeskich tzn. Szczebrzeszyna oraz 36 wsi, na rzecz Jana Zamoyskiego, który wykupuje całą włość Szczebrzeską i włącza ją do Ordynacji Zamoyskiej. Zamoyski mając na celu rozwój miasta, nadaje nowe prawa cechowe dla rzemieślników oraz wprowadza zwolnienia od opłat. Powstają nowe obiekty takie jak: ufundowany przez Zamoyskich kościół i klasztor franciszkański, kościół parafialny fundacji Mikołaja Kiślickiego, synagoga żydowska. Jan Sobieski w roku 1672 zawiązał w Szczebrzeszynie Szkołę Wojewódzką. Rozkwit miasta nie przebiegał jednak spokojnie, dwa razy zatrzymywały go pożary i najazdy: Kozaków (1648 r.) i Szwedów (1656 r.) oraz Turków i Tatarów (1672 r.). Niemniej jednak Szczebrzeszyn szybko się odbudowuje i zmienia swój charakter stając się miastem przemysłowym. W II połowie XVIII w. powstaje m.in. manufaktura sukiennicza. Jan Jakub Zamoyski sprowadza sukienników z Zaleszczyk z Królewskiej Fabryki Włókienniczej. Podczas I rozbioru Polski, Szczebrzeszyn zostaje włączony do Austrii, a przy organizowaniu administracji i podziału administracyjnego, Austriacy włączają miasto do cyrkułu zamojskiego. W 1809 r. przeniesiona została do Szczebrzeszyna szkoła zamojska - kontynuująca tradycję Akademii. Początkowo mieściła się w ratuszu, a później w specjalnie pobudowanym w stylu klasycystycznym kompleksie budynków. Szkoła istniała do 1852 r. zmieniając kilkakrotnie swój charakter. W 1820 r. Szczebrzeszyn był dobrze prosperującym miastem, liczył 2828 mieszkańców. Rozwijały się głównie faktury włókiennicze, produkowano sukno - przeważnie na potrzeby wojska i chłopów. Jeśli chodzi o XIX w. to również nie oszczędził on Szczebrzeszyna, dwukrotnie po kolei zniszczyły miasto pożary (w 1865 r. i 1866 r.). Mimo to, Szczebrzeszyn rozwijał się prężnie, czego dowodem był znaczny wzrost liczby mieszkańców oraz wybudowanie m.in. młynu wodnego, foluszu i fabryki sukna. W okresie okupacji hitlerowskiej, Niemcy popełnili w Szczebrzeszynie liczne zbrodnie, wymordowali 4.000 Żydów, częściowo wysiedlili miasto i okoliczne wioski, następnie utworzyli „Deutsche - Gemeinde Szczebrzeszyn” - Niemiecką Gminę Szczebrzeszyn. Wyzwolenie miasta nastąpiło 25 lipca 1944 r. przez oddziały 9 pułku AK dowodzone przez „Podkowę” i „Wacława” przy współudziale zbiorczej kompanii 27 dywizji wołyńskiej AK dowodzonej przez „Białego”, „Lecha” i legendarnego Persza ps. „Głaz”. |
3. Godne polecenia - zabytki, imprezy, atrakcje
|
|
|
- Grodzisko
- Cerkiew - kościół Unicki
- Kościół św. Mikołaja
- Klasztor i zespół pofranciszkański
- Synagoga - świątynia żydowska
- Cmentarz żydowski
- Kaplica pw. św. Leonarda i cmentarz katolicki
- Szkoły im. Zamoyskich
- Zabytkowy młyn wodny
- Ratusz
- Cukrownia w Klemensowie
- Zespół pałacowy - parkowo w Klemensowie
Szczegółowy opis wymienionych wyżej zabytków można znaleźć - tutaj -.
- Turyści odwiedzający Szczebrzeszyn do listy miejsc wartych odwiedzenia dopisać muszą pomnik chrząszcza, z którego "brzmienia" słynie Szczebrzeszyn.
- Szczebrzeszyński Park Krajobrazowy.
|
4. Szczebrzeszyn w internecie
- http://www.geocities.com/shebreshin
- http://www.szczebrzeszyn.pl
- http://szczebrzeszyn.info
- http://gmina.szczebrzeszyn.sisco.info
- http://republika.pl/elohim1
- http://republika.pl/scebreshinum
- http://www.ga.com.pl/szczebrz.htm
- http://www.szczebrzeszynforum.net/galeria/domy
- http://sz-szyn.webpark.pl
- http://www.izrael.badacz.org/zydzi_w_polsce/katalog_lubelskie_szczebrzeszyn.html
5. Galeria zdjęć ze Szczebrzeszyna
- Szczebrzeszyn - galeria zdjęć
6. Położenie Szczebrzeszyna
- Szczebrzeszyn w Mapquest.com
- Szczebrzeszyn w Pilot.pl
7. Źródła opisów i wykorzystane materiały
- http://republika.pl/elohim1
Zdjęcia wykorzystane w opisie miejscowości są własnością naszego serwisu, informacje odnośnie ich ewentualnego wykorzystania znajdą Państwo - tutaj -.
|
